نویسنده: عظیم ربیع زاده

مهر ۱۲, ۱۳۹۹
عظیم مدیا 8 مقالات 8 آینده پژوهی 8 واقعیت مجازی چیست؟ هر آنچه که باید درباره VR بدانید

واقعیت مجازی چیست؟ هر آنچه که باید درباره VR بدانید

واقعیت مجازی چیست
زمان مطالعه: ۹ دقیقه

واقعیت مجازی تا همین چند دهه قبل بیشتر یک رویا به نظر می‌رسید. وی‌آر (VR) یک دنیای شبیه‌سازی شده (با استفاده از کامپیوتر) به شکلی قابل باور است که با استفاده از ابزارهای خاص به انسان‌ها امکان می‌دهد در آن قرار بگیرند و با آن تعامل برقرار کنند. به این ترتیب، این تکنولوژی رویای تجربه جهانی متفاوت، بدون ترک کردن محیط واقعی را امکان‌پذیر ساخته است. کاربران واقعیت مجازی به درک و تجربه جهانی می‌پردازند که در واقعیت در اطراف آن‌ها وجود ندارد!

به خاطر قابلیت‌های خاص این تکنولوژی از آن در زمینه‌های گوناگون، به ویژه زمینه‌های آموزشی که تجربه جهان واقعی آنها می‌تواند پر هزینه یا پر خطر باشد، استفاده می‌شود. انواع شبیه‌سازهای رانندگی و پرواز به رانندگان و خلبان‌های مبتدی امکان می‌دهد بدون هیچ ریسکی تمرین کنند. به همین ترتیب در رشته‌هایی مثل پزشکی و جراحی نیز این تکنولوژی به دانشجویان کمک می‌کند تجربیات لازم را بدون ایجاد خطر کسب کنند. در این مطلب ضمن معرفی واقعیت مجازی و توضیح عناصر مختلف آن، کاربردهای این تکنولوژی را معرفی می‌کنیم.

واقعیت مجازی چیست؟

انواع واقعیت مجازی چیست؟

اگر بخواهیم خیلی ساده این مفهوم را تعریف کنیم، واقعیت مجازی به معنای تجربه کردن چیزهایی از طریق کامپیوتر است که واقعیت بیرونی ندارند. با این تعریف، خود ایده این تکنولوژی چندان چیز جدیدی محسوب نمی‌شود. برای مثال هنگامی که کاشی‌کاری‌های سنتی در یکی از مساجد تاریخی را نگاه می‌کنیم، به نوعی در روایت و داستان آنها غرق می‌شویم و تصاویری را تجربه می‌کنیم که واقعیت بیرونی ندارند. به همین ترتیب، هنگامی که یک موسیقی محلی یا کلاسیک می‌شنویم و چشم‌های خود را می‌بندیم، تصاویری را تجربه و احساس می‌کنیم که در واقعیت وجود ندارند. پس آیا این تجربه‌ها را هم می‌توانیم انواعی از VR فرض کنیم؟ در این صورت، چیز زیادی از این تکنولوژی جدید دستگیرمان نمی‌شود.

بهتر است تعریفی روشن و محدود از این تکنولوژی داشته باشیم:

واقعیت مجازی یک جهان ۳ بعدی تعاملی باورپذیر است که به نوعی می‌توانید آن را تجربه و کاوش کنید که انگار (هم از نظر روانی و هم از نظر فیزیکی) در آن قرار گرفته‌اید. این می‌تواند به شما کمک کند فضاهای مختلفی را شبیه‌سازی کنید و از این تکنولوژی به عنوان یک ابزار مفید در روند توسعه کسب و کار استفاده کنید.

ویژگی‌های کلیدی واقعیت مجازی

VR چیست

حالا بر اساس این تعریف، می‌توانیم عناصر و ویژگی‌هایی که این تکنولوژی را از هنرها متمایز می‌کند بشناسیم. برخی از مهم‌ترین ویژگی‌های وی‌آر شامل موارد زیر می‌شود:

  • باورپذیری: لازم است که کاربر حس کند که واقعا در جهان مجازی قرار گرفته و این باور را حفظ کند، وگرنه توهم جهان مجازی از هم خواهد گسست.
  • تعاملی بودن: لازم است که هنگامی که کاربر در این جهان حرکت می‌کند، این جهان هم حرکت کند. برای همین ممکن است که شما یک فیلم ۳ بعدی نگاه کنید که شما را به ماه یا کف اقیانوس ببرد، اما این هیچ ربطی به تعاملی بودن ندارد!
  • کامپیوتری بودن: فقط ماشین‌های پیشرفته با قابلیت‌های گرافیکی کامپیوتری به قدر کافی سریع هستند تا بتوانند جهان‌هایی باورپذیر و تعاملی ایجاد کنند که وقتی در آنها حرکت می‌کنیم، در زمان واقعی تغییر کنند.
  • کاوش‌پذیری: یک جهان وی‌آر باید به قدر کافی بزرگ و پر جزئیات باشد تا بتوانید در آن کاوش کنید. هر چقدر که یک نقاشی واقع‌گرایانه باشد، باز هم فقط یک صحنه را از یک نقطه‌نگاه نشان می‌دهد، اما واقعیت مجازی این نقطه کور را پوشش داده است.
  • شناور بودن: برای اینکه واقعیت مجازی باورپذیر و تعاملی باشد، لازم است که هم بدن و هم ذهن شما را درگیر کند. ممکن است شما یک بازی شبیه‌سازی پرواز در کامپیوتر خود انجام دهید و برای ساعت‌ها خودتان را در آن گم کنید، و با حرکت شما مناظر تغییر کنند، اما این باز هم یک شبیه سازی پرواز واقعی نیست. شبیه‌سازی پرواز واقعی با استفاده از صندلی و محیطی انجام می‌شود که در آن نیروهای مختلف را روی بدن خود احساس می‌کنید و در آن شناور می‌شوید. این قابلیت ویژگی‌ کلیدی دیگر وی‌آر محسوب می‌شود.

انواع مختلف واقعیت مجازی

انواع واقعیت مجازی چیست

اصطلاح واقعیت مجازی یک کلمه دهن پُر کن است که در تبلیغات بسیاری از بازی‌های موبایلی و کامپیوتری، فیلم‌های انیمیشن و ۳ بعدی و مواردی مشابه این استفاده می‌شود. این در حالی است که هیچ یک از این موارد نمی‌توانند تجربه شناور شدن در محیط مجازی را به شما منتقل کنند.

برخی از اصلی‌ترین انواع مختلف وی‌آر در ادامه معرفی می‌شود.

کاملا شناور (Fully immersive)

برای داشتن یک تجربه وی‌آر کامل حداقل به سه چیز نیاز داریم:

  • یک جهان مجازی بزرگ و پر از جزئیات
  • یک کامپیوتر قوی که تجربه را امکان‌پذیر کرده و فضا را مطابق با زمان واقعی حرکت بدهد
  • سخت افزاری که به کامپیوتر متصل شده و ما را در جهان مجازی آن شناور کند

معمولا برای این تجربه لازم است از نمایشگرهایی که روی سر قرار می‌گیرند (HMD) یا عینک‌های وی‌آر استفاده کنیم، و دستکش‌های دارای حسگر بپوشیم.

غیر شناور (Non-immersive)

یک بازی شبیه‌ساز پرواز با واقع‌گرایی بالا در یک کامپیوتر خانگی می‌تواند به عنوان یک واقعیت مجازی غیر شناور شناخته شود. به خصوص اگر از صفحه نمایش عریض، هدفون یا صدای محیطی، و دسته‌های کنترل واقع‌گرایانه استفاده کند. همه کاربران واقعیت مجازی به شناور شدن در این فضا نیاز ندارند و ممکن است بعضی از افراد از این تکنولوژی بدون فضای شناور استفاده کنند. برای مثال یک معمار ممکن است یک مدل ۳ بعدی از یک ساختمان بسازد تا آن را روی یک دسکتاپ با استفاده از یک موس به مشتریان خود نشان دهد. بیشتر افراد چنین تصویری را نوعی وی‌آر در نظر می‌گیرند بدون آنکه نیازی به شناور شدن در آن وجود داشته باشد. بنابراین می‌توان گفت که واقعیت مجازی هم مانند دیگر تکنولوژی‌های روز جای خود را در صنایع مختلف باز کرده است.

استفاده از تکنولوژی‌های روز دنیا در صنایع مختلف می‌تواند زیرساخت‌های لازم برای آینده پژوهی کسب و کارها را فراهم کند و یک نیروی محرک و کمکی برای توسعه مدرن آنها باشد.

مشارکتی (Collaborative)

در مورد بازی‌های «جهان مجازی» مثل سِکِند لایف (Second Life) یا ماینکرفت (Minecraft) چه می‌توانیم بگوییم؟ اگر چه این بازی‌ها چهار معیار و ویژگی اول (باورپذیری، تعاملی بودن، کامپیوتری بودن، و کاوش‌پذیری) را دارا هستند، اما افراد را به تمامی شناور نمی‌کنند. اما آنها چیزی ارائه می‌دهند که تکنولوژی بسیار پیشرفته واقعیت مجازی (VR) آن را ارائه نمی‌دهد: ایده به اشتراک گذاشتن یک تجربه در جهان مجازی با افراد دیگر؛ که معمولا در زمان واقعی یا چیزی شبیه این اتفاق می‌افتد. به نظر می‌رسد که همکاری و به اشتراک گذاشتن در آینده تبدیل به ویژگی‌های مهم واقعیت مجازی شوند.

وب‌محور

در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ واقعیت مجازی یکی از پر رشد ترین تکنولوژی‌ها محسوب می‌شد، اما رشد بسیار سریع شبکه جهانی اینترنت باعث به سایه رفتن آن شد. اگر چه دانشمندان کامپیوتر راه‌های جدیدی برای تجربه جهان مجازی از طریق اینترنت ایجاد کردند، اما مردم عادی بیشتر دلبسته راه‌هایی بودند که اینترنت برای تجربه واقعیت واقعی به آنها ارائه می‌داد. امروزه با علاقمندی شبکه‌های اجتماعی به تکنولوژی وی‌آر، می‌توان آینده آن هم‌زمان وب‌محور و همکاری‌گرانه در نظر گرفت.

کاربرد واقعیت مجازی

کاربردهای واقعیت مجازی

از این تکنولوژی در زمینه‌های گوناگونی استفاده می‌شود. همان طور که پیشتر اشاره شد، قابلیت‌های وی‌آر به ویژه برای آموزش و شبیه‌سازی محیط‌های خطرناک مختلف کارایی زیادی دارد. در ادامه برخی از مهم‌ترین کاربردهای این تکنولوژی معرفی می‌شود.

واقعیت مجازی در آموزش

آموزش مشاغل سخت و خطرناک کار بسیار دشواری است. چطور ممکن است بتوانید به شکلی امن و بی‌خطر یک سفر تمرینی به فضا داشته باشید، یک هواپیما را فرود بیاورید، با یک چتر نجات از هواپیما بپرید، یا یک جراحی مغز انجام دهید؟ تمام این تمرین‌ها از طریق واقعیت مجازی انجام می‌شوند. قدیمی‌ترین کاربردهای وی‌آر شاید در همین شبیه‌سازی پرواز باشد. تاریخ این کار به اولین شبیه‌سازهای مکانیکی که توسط ادوین لینک (Edwin Link) در سال ۱۹۲۰ ساخته بر می‌گردد. به همین ترتیب از این تکنولوژی برای آموزش جراحی و تمرین بی‌خطر در این زمینه نیز استفاده می‌شود.

واقعیت مجازی در پزشکی

واقعیت مجازی در پزشکی

گذشته از کاربرد آموزشی در یادگیری مهارت‌های جراحی، این تکنولوژی امکاناتی برای پزشکی از راه دور نیز ارائه می‌دهد. یکی از پیشرفت‌های این رویکرد می‌تواند هنگامی باشد که یک جراح از فاصله دور عملیات جراحی را انجام می‌دهد و یک ربات این عملیات را اجرایی می‌کند. معروف‌ترین مثال این نوع از روبات‌ها، روبات جراحی داوینچی (daVinci surgical robot) است که در سال ۲۰۰۸ رونمایی شد و تا به حال هزاران دستگاه از آن به بیمارستان‌های مختلف سراسر جهان فروخته شده است.

به علاوه، این تکنولوژی برای درمان انواع مختلف مشکلات روانی، مانند شیزوفرنی، ترس از فضای باز، و درد فانتوم مورد آزمایش قرار گرفته است. این کاربرد هنوز روزهای اولیه خود را سپری می‌کند اما از آنجا که وی‌آر قابلیت درگیر کردن ذهن و روان افراد را دارد، احتمال موفقیت در این زمینه نیز بسیار بالا است. واقعیت مجازی کمک بزرگی به پیشرفت و توسعه علم و شغل پزشکی کرده است و پیش‌بینی می‌شود که این روند در آینده هم ادامه خواهد داشت.

واقعیت مجازی در رشته برق

یکی دیگر از رشته‌های به نسبت خطرناک که واقعیت مجازی می‌تواند در آن نقش ایفا کند رشته برق است. امروزه شبیه‌سازهای آزمایشگاه‌های برق با استفاده از این تکنولوژی ساخته شده و برای امور آموزشی و ابداعی مورد استفاده قرار می‌گیرند. به این ترتیب دانشجویان می‌توانند با به‌کارگیری واقعیت مجازی در صنعت برق در فضایی کاملا امن مدارهای الکتریکی‌شان را ایجاد کرده و کارکرد آنها را بررسی کنند.

سخن پایانی

واقعیت مجازی یکی از تکنولوژی‌هایی است که در حال پیشرفت سریع است. این تکنولوژی به افراد امکان می‌دهد یک محیط بازسازی شده یا ساختگی را که وجود واقعی ندارد تجربه کنند. آنها می‌توانند به این ترتیب از نظر روانی و فیزیکی در این محیط و جهان شناور شده و از نقطه‌نگاه خودشان آن را تجربه کنند.

تکنولوژی وی‌آر موارد استفاده گسترده‌ای دارد و به صورت کلی در زمینه‌هایی که تجربه واقعی می‌تواند خطرناک یا پر هزینه باشد، از آن به عنوان یک راه حل ایمن و کم هزینه استفاده می‌شود که می‌تواند به عنوان یکی از ابزارهای مدرین و کاربردی در تحقیق و توسعه صنایع مختلف استفاده شود. این تکنولوژی با معیارها و ویژگی‌های خاص خودش شناسایی و طبقه‌بندی می‌شود. بر این اساس، انواع محتوای وی‌آر به چند دسته تقسیم می‌شود که در این مطلب آنها را بررسی کردیم.

سوالات پر تکرار:

۱. واقعیت مجازی چیست ؟

واقعیت مجازی یک جهان سه بعدی کاملا تعاملی و باورپذیر است که امکان تجربه و کندوکاو در آن وجود دارد. این تکنولوژی حس حضور فیزیکی و روانی در یک دنیای مجازی را ایجاد می‌کند و امکان شبیه‌سازی انواع فضاها در آن وجود دارد. از این فناوری به عنوان ابزاری برای توسعه کسب و کار و علم‌های مختلف استفاده می‌شود.

۲. انواع واقعیت مجازی VR چیست؟

۱- کاملا شناور (Fully immersive) که تجربه کامل و لذت‌بخشی از VR را به وجود می‌آورد.

۲- غیر شناور (Non-immersive) که تصویری واقعی ارائه می‌دهد، اما کاربر را در فضا شناور نمی‌کند مثل نرم‌افزارهای ۳D.

۳- مشارکتی (Collaborative) که ممکن است عنصر شناوری را نداشته باشند، اما در عوض بتوان تجربه مهیج را با افراد دیگر به اشتراک گذاشت.

۴- واقعیت مجازی وب‌محور که در آینده‌ای نزدیک این تکنولوژی و دنیای اینترنت را به هم متصل می‌کند.

۳. چرا واقعیت مجازی مهم است؟

واقعیت مجازی یک فناوری در حال رشد است که به کسب و کارهای متنوع کمک می‌کند تا جهش زیادی داشته باشند و بتوانند حضور فیزیکی را در دنیای واقعی و همچنین دنیای خیالی شبیه‌سازی کنند. این فناوری محیطی شبیه‌سازی شده توسط رایانه را ایجاد می‌کند. همچنین کمک می‌کند که در علوم مختلف به راه‌حل‌های پیشرفته‌ای برسند.

۴. عناصر واقعیت مجازی شامل چه مواردی است؟

۱- سیستم مشاهده: بهترین تجربه واقعیت مجازی فقط زمانی اتفاق می‌افتد که روی یک سیستم نمایش خوب کار کند.

۲- سیستم ردیابی: هدست‌های واقعیت مجازی برای تشخیص حرکت و ارائه بهترین تجربه دنیای سه بعدی به دوربین حسگر نیاز دارند.

۳- عنصر تعاملی: یکی از جذابیت‌های اصلی در تجربه واقعیت مجازی این است که می‌توان با محتوا به گونه‌ای تعامل کرد که انگار واقعی است.

۴- گرایش هنری: محیط مجازی باید محیطی را فراهم کند که کاربران کاملا در آن غوطه‌ور شوند. هنرمند VR باید روی جو، عامل جذاب و عامل سرگرم‌کننده تمرکز کند تا تجربه‌ای همه‌گیر تولید کند و کاربران احساس حضور در بازی یا محیط را به طور واقعی حس کنند.

۵- سیستم مدیریت حسی: کاربران باید بتوانند تغییرات کم مانند لرزش، تغییر حرکت یا جهت در محیط مجازی را احساس کنند. اکنون این مورد در اکثر هدست‌های واقعیت مجازی پیچیده موجود است.

۵. واقعیت مجازی چه کاربردی دارد؟

واقعیت مجازی در آموزش علوم مختلفی که ریسک بالایی دارند، مانند پرواز، پزشکی و برق کاربرد ویژه‌ای دارد. این تکنولوژی تجسم ویژه‌ای را ارائه می‌دهد که در کلاس سنتی امکان‌پذیر نیست. علاوه بر این باعث ایجاد علاقه، افزایش تعامل و کیفیت آموزش در کلاس و از بین بردن موانعی مانند نوع زبان می‌شود.

۶. آیا تصاویر واقعیت مجازی VR برای چشم مضر است؟

انجمن‌های بینایی‌سنجی گفته‌اند که شواهدی در مورد عوارض دائمی چشم در اثر استفاده از هدست VR مشاهده نکرده‌اند. اما کاربران از حالت تهوع و سرگیجه هنگام استفاده از هدست شکایت دارند. این مورد نحوه درک فضا توسط کاربر را کاهش می‌دهد و ممکن است منجر به بیماری حرکتی شود.

پست‌های مرتبط

دیدگاه

۰ نظر

ارسال نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *